dentalni status

(lat. status dentalis) – deo anamnestičkog postupka kojim se uz klinički pregled u odgovarajuće obrasce beleži stanje svakog pojedinačnog zuba. Ranije su se mlečni zubi obeležavali početnim slovima abecede (A–E) ili rimskim brojevima (I–V), a stalni zubi arapskim brojevima 1–8. Danas, prema preporuci FDI i WHO oznaka za pojedinačni zub se interpretira dvocifreno (binarni ili dualni sistem). Oznake se u svakom slučaju stavljaju u sva četiri kvadranta, po dva (levi i desni) za svaku vilicu. Dodatne oznake, kao npr. hipoplazija, distopija, abrazija, atipični oblici i sl. beleže se posebno. Dentalna šema daje grafički prikaz položaja zuba s obzirom na redosled u zubnom nizu. U literaturi postoje četiri osnovne metode označavanja zuba. 1. Zubna šema po Zigmondiju (Zsigmondy Adolph, 1861) – koordinatni sistem koji svojom vertikalnom linijom deli desnu od leve polovine, a horizontalom gornji zubni luk od donjeg. Desna polovina na šemi pokazuje pacijentovu levu stranu, a leva polovina desnu stranu. Postoji 4 kvadranta, a u svakom kvadrantu zubi su označeni brojem 1–8.

gore desno gore levo 8 7 6 5 4 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ 8 7 6 5 4 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 dole desno dole levo

Mlečni zubi se označavaju analogno, ali rimskim brojevima od I do V. 2. Zubna šema po Haderupuru (1887) – publikovao je šemu po kojoj se uz broj zuba označava i lokacija u ustima znakovima + za gornje zube, a – za donje zube. Za desno gore znak je iza zuba (npr. 3 +), za levo gore znak je ispred zuba (+ 3); analogno, za desno dole znak je iza zuba (npr. 6 –), a za levo dole ispred zuba (npr. – 6). 3. Američka zubna šema – označava zube brojevima od 1 do 32, i to: desno gore 1 do 8, levo gore 9 do 16, donji zubi numerisani su od 17 do 24, odnosno 25 do 32. Brojevi se nižu u smeru kazaljke na satu. Mlečni zubi se označavaju analogno, ali ne brojevima, nego abecednim redom: desno gore od A do E; levo gore F do J; levo dole od K do O; desno dole od P do T.

Prikaz američke šeme za stalne zube:

gore desno gore levo 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 32 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 dole desno dole levo

Prikaz američke šeme za mlečne zube: gore desno gore levo A B C D E F G H I J T S R Q P O N M L K dole desno dole levo

4. Internacionalna šema – prihvaćena je od strane Internacionalne stomatološke federacije (fr. Federation Dentaire International, 1924), a sastoji se od dvoznačnih brojeva koji su ubeleženi u koordinatni sistem, slično kao šema po Zigmondiju. Svaki kvadrant ima svoj broj, koji se stavlja ispred označenog zuba: desni gornji kvadrant nosi broj 1; levi gornji broj 2; levi donji broj 3, a desni donji broj 4. Prema tome šema izgleda ovako: stalni zubi

gore desno gore levo 18 17 16 15 14 13 12 11 21 22 23 24 25 26 27 28 48 47 46 45 44 43 42 41 31 32 33 34 35 36 37 38 dole desno dole levo

Za mlečne zube dodaje se ispred broja za odgovarajući zub desno gore broj 5, levo gore broj 6, levo dole broj 7, desno dole broj 8.

gore desno gore levo 55 54 53 52 51 61 62 63 64 65 85 84 83 82 81 71 72 73 74 75 dole desno dole levo

Pojedini zubi označavaju se samo dvocifrenim brojem, npr. desni gornji očnjak sa 13, a levi donji prvi molar 36. Najpriznatija šema je internacionalna po F.D.I., a najmanje je prihvaćena američka šema označavanja zuba.