Prvi stalni molar i njegov značaj

prvi_stalni_molar1.jpg
Oralno zdravlje je deo opšteg zdravlja i kao takvo ima veliki uticaj na kvalitet života ljudi. Održavanje i napređenje oralnog zdravlja se primenom preventivnih mera zaštite zdravlja zuba u smislu pravilnog održavanja oralne higijene i balansiranom ishranom.

Poznato je da postoje dve generacije zuba, ali tri perioda denticije. Period primarne denticije odnosi se na doba života kada su u usnoj duplji prisutni samo mlečni zubi - od 6. meseca do 6.godine života. Nicanjem prvog stalnog molara započinje period mešovite denticije, kada su istovremeno prisutni i mlečni i stalni zubi u ustima - od 6. do 12. godine. Nakon eksfolijacije poslednjeg mlečnog zuba, odnosno mlečnog gornjeg drugog molara, sledi period stalne denticije koji traje do kraja života.

Prvi stalni molar ima izuzetan značaj sa stanovišta dečje stomatologije, jer predstavlja sponu između karakteristika i navika koje su stečene u mlečnoj, a prenose se i na stalnu denticiju.

Prvi stalni molar predstavlja najvažniji zub za razvoj i funkciju organa za žvakanje jer stabilnom interkuspidacijom podupire vertikalnu dimenziju lica i strukture viličnog zgloba. Poseban značaj i specifičnosti ovom zubu daju vreme njegovog formiranja i nicanja, karakterističan položaj u vilici, veličina, oblik i morfološke karakteristike, kao i njegova uloga u funkcionalnom smislu. Svi ovi faktori utiču na pojavu, patogenezu i evoluciju primarnog karijesa. Stalni molari su jedini stalni zubi koji nisu supstituenti, tj. nemaju svoje prethodnike u mlečnoj denticiji jer su distalno locirani u odnosu na nju. Mineralizacija prvog stalnog molara se odvija oko rođenja i u  prvoj  godini života - u periodu koji karakteriše najbrži rast i razvoj deteta. Prvi stalni molar niče između 5. i  7. godine. Smatra se da je ovah zub, od svih zuba najviše izložen nastanku karijesa.

Karijes se pojavljuje na okluzalnoj površini, najčešće u prva 24 meseca nakon nicanja, jer se sazrevanje i poslednja faza mineralizacije kristala hidroksiapatita gleđi odvija u tom periodu. Istraživanja pokazuju da se deca sa pojavom karijesa na stalnom molaru do godinu dana nakon njegovog nicanja mogu svrstati u decu visokog rizika za nastanak karijesa jer je verovatnoća 40-70% da će u naredne 2 godine još neki od molara oboleti. Upravo ovakvi podaci stavljaju akcenta na preventivnu zaštitu, koja je veoma bitna u procesu sprečavanja nastanka karijesa.

prvi_stalni_molar2.jpg
Zalivanje fisura predstavlja jednu od najefikasnijih preventivnih tj. profilaktičkih mera. To je zapravo, profilaktička mera koja se

odnosi na ispunjavanje ili prekrivanje karijes predilekcionih mesta tankim slojevima različitih materijala u cilju sprečavanja pojave karijesa. Prva je na listi minimalno invazivnih tretmana i apsolutno je bezbolna. Zbog svoje prostrane multikuspalne površine, zalivanje fisura se, kao metoda zaštite, najviše vezuje upravo za molare. Danas se, pored kompozita, najefikasnijim ”zalivačima fisura” smatraju i glas jonomer cementi, čiji je kariostatičan efekat zasnovan na kontinuiranom oslobađanju jona fluora. Antikarijesno dejstvo fluora se bazira na sprečavanju demineralizacije, čineći da gleđ bude otpornija na dejstvo kiselina, kao i mogućnost remineralizacije početne karijesne lezije.

Prema tome, zadatak dečjeg stomatologa nije nimalo jednostavan ni lak. Pored prevencije i lečenja kliničkih manifestacija patoloških procesa, izuzetno je bitno i sticanje poverenja kod dece. Adekvatno održavanje i poboljšanje oralnog zdravlja omogućava pravovremena primena savremenih preventivnih mera, uz neophodnu saradnju i podršku roditelja, nastavnika i celokupne zajednice, kroz adekvatne programime stomatološke zdravstvene zaštite